مطالعات وب ملی: ترسیم ایران آنلاین

ریچارد راجرز، استاد رسانه‌های جدید و فرهنگ دیجیتال در دانشگاه آمستردام به همراه استر ولتورده، سابین نیدرر و اریک بورا گروهی از دانشجویان دکترای این رشته، تحقیقی در زمینه‌ی مطالعات وب ملی با تمرکز بر اینترنت ایران انجام داده‌اند. این تحقیق رویکردی است به مفهوم، نشانه گذاری و تحلیل یک شبکه‌ی ملی. در این پژوهش با استفاده از پلت‌فورم‌ها و موتورهای جستجو فهرست رتبه‌بندی شده وب‌سایت‌هایی که مختص یک کشور است (در اینجا ایران) تهیه شده‌اند و پس از جمع آوری چنین فهرستی، خصوصیات آنها بر اساس معیارهای مشخصی (همچون عمر وب‌سایت و میزان پاسخ‌دهی آن) مورد مطالعه قرار داده شده است.

در این پژوهش، ایران به دلیل درجه بالای سانسور دولتی بر اینترنت مورد توجه قرار گرفته است. نکته قابل ملاحظه درمورد شرایط ایران این است که علی‌رغم گستردگی سانسور، وب‌سایت‌های بسیار فعالی را در فضای وب فارسی می‌توان یافت. همچنین در این گزارش ارتباط میان مسدود شدن، پاسخ‌دهی و زنده بودن این سایت‌ها بررسی شده است. به طور مثال اینکه آیا سایت‌های مسدود شده همچنان موجود هستند و اینکه آیا هنوز به روز می‌شوند یا خیر. نسبت تعداد وبلاگ‌های فیلتر شده ایرانی که همچنان به روز می‌شوند، فرهنگ پویای دور زدن این نوع محدودیت‌ها را به خوبی نشان می‌دهد.

علاوه بر آن، این پژوهش به دنبال جواب این سوال است که آیا سانسور محتوا را نابود کرده است و میزان خودسانسوری در سایت‌هایی که مرتبا در پلت‌فورم‌هایی همچون بالاترین ذکر می‌شوند و از نظر رژیم به چشم منتقد نگریسته می‌شوند، چقدر است؟

در بخش نخست این مقاله، چگونگی ظهور رشته‌ای به نام «مطالعات وب ملی» و معنای آن توضیح داده شده است. سپس با تمرکز بر بررسی موردی وضعیت اینترنت ایران، به مباحثی همچون چگونگی رتبه‌بندی و ارزش‌گذاری وب‌سایت‌ها، تحلیل خصوصیات وب ایرانی از دو جنبه‌ی زبان و پاسخ‌دهی می‌پردازد. در ادامه، وضعیت وب ایرانی و سانسور اینترنت، به روز بودن وب ایرانی در شرایط سانسور شدید و قدرت صدای کاربران و میزان بیان آزاد در شرایط سخت بررسی می‌شود. در این بخش با بررسی فضای وبلاگستان فارسی پرسش‌های دیگری نیز مطرح می‌شود: آیا میزان بیان آزاد و صدای کاربران ایرانی اینترنت در طول سال‌های اخیر بر اثر سانسور شدید کمرنگ‌تر شده است؟ و اگر چنین است با چه معیاری می‌توان این تغییرات را محاسبه و تحلیل کرد؟

متن کامل این پژوهش به زبان انگلیسی در این صفحه قابل دسترسی است.

نظرها

جهت ارسال نظر به وبسایت وارد شوید