موضع رسانه‌های ایران در مورد روسیه

نوشته شده توسط رضا اخلاقی، محقق اصل۱۹

اهداف استراتژیک روسیه در ایران پس از انقلاب در جهت‌های کاملاً متفاوتی در نوسان بوده است؛ از حمایت از عراق در جنگ ویرانگر ایران و عراق، تا فروش میلیاردها دلار سلاح به تهران در دهۀ ۱۹۹۰، تا فعالیت کنونی آن در توسعۀ برنامۀ هسته‌ای ایران، و در عین حال خودداری همزمان از فروش سیستم‌های دفاع هوایی پیشرفته به ایران.

در پی توافق موقت ۳ آذر بین ایران و گروه ۱+۵، مجموعه‌ای از تجزیه و تحلیل‌ها دربارۀ پیامدهای اقتصادی، ژئوپلتیک و ژئواستراتژیک بالقوه در مورد خاورمیانه ارائه شده است، با این نگاه که با ظهور نشانه‌هایی از آمادگی تهران به خروج از سال‌های انزوای منطقه‌ای و بین‌المللی، چگونه باید خط‌کشی‌ها و مواضع را نسبت به ایران تغییر داد. در ایران، برخی از تحلیلگران به طور خاص روی اهداف روسیه در مذاکرات هسته‌ای و اهداف بلند مدت مسکو در ایران و منطقه تبدیل تمرکز کرده‌اند.

رسانه‌های ایران به طور کلی به خاطر نقش روسیه در به ثمر رساندن مذاکرات هسته‌ای و تلاشش برای جلوگیری از تحریم‌های بیشتر علیه جمهوری اسلامی، نسبت به آن نظر مثبتی دارند. به خاطر حساسیت‌ها حول برنامۀ هسته‌ای ایران و نقش روسیه به عنوان تنها کشوری که در توسعۀ برنامه نقش دارد، مطبوعات ایران در انتقاد از روابط روسیه و ایران با احتیاط عمل کرده‌اند.

به تازگی، برخی از رسانه‌های با نفوذ در ایران تجزیه و تحلیل انتقادی‌تری از اهداف استراتژیک روسیه در منطقه ارائه کرده‌اند. تابناک در سرمقالۀ اول بهمن خود با عنوان "چگونه روسیه با کارت ایران بازی می‌کند؟" استدلال می‌کند که توافق موقت، شانس ایران برای خروج از سال‌های انزوا را افزایش داده و به طور بالقوه، آن را به مقصدی مهم برای سرمایه‌گذاران بین‌المللی تبدیل می‌سازد و این بر سلطۀ طولانی مدت روسیه بر اقتصاد ایران تأثیرگزار است. علاوه بر توسعۀ برنامه انرژی هسته‌ای ایران، روسیه به میزان زیادی در زمینه‌های انرژی هیدروکربنی، کشاورزی، شیشه، پلاستیک، و حمل و نقل هوایی حضور دارد. به عنوان مثال، بخش بزرگی از ناوگان فرسودۀ مسافربری هوایی ایران ساخت روسیه است، و دلیل آن هم، عدم امکان حضور دو تولیدکنندۀ اصلی هواپیماهای مسافربری در جهان، بوئینگ و ایرباس، در ایران به خاطر تحریم‌های اقتصادی است.

بنابراین، روسیه امیدوار است جایگاه خود را در بازار ایران محکم کرده و همزمان با پیوستن دوبارۀ ایران به تجارت جهانی، از مزایای اقتصادی خود محافظت نماید. در این تحلیل همچنین استدلال می‌شود که با توجه به نفوذ تهران در قفقاز و آسیای مرکزی، دو منطقۀ استراتژیک که به عنوان حیاط خلوت روسیه شناخته می‌شوند، برای مسکو مهم است که روابط خوب خود را با ایران حفظ کند.

دیپلماسی ایرانی که توسط محمد صادق خرازی، دیپلمات کهنه‌کار و سفیر سابق ایران در فرانسه و سازمان ملل متحد، منتشر می‌شود در شمارۀ ۲۸ دی مقاله‌ای چاپ کرد با عنوان "ایران در بازار سیاسی - اقتصادی روسیه غرق نشود". این مجلۀ آنلاین در این باره هشدار می‌دهد که روسیه در تلاش است تا با بسته نگه داشتن بازارهای قفقاز و آسیای مرکزی به روی محصولات ایرانی، رشد اقتصادی ایران را کنترل کرده و نیز اینکه روسیه همچنان به تلاش‌های خود در جلوگیری از توسعه و صادرات ذخایر عظیم گاز طبیعی ایران به بازارهای اروپا ادامه خواهد داد، چرا که خود در آن از انحصاری تقریباً کامل برخوردار است: "روسیه علاقه‌مند است ایران بیشتر با این کشور ارتباط داشته باشد تا اروپا. اگر ایران می‌خواهد به عنوان یک قدرت منطقه‌ای به اهداف سند چشم‌انداز دست یابد، باید با اروپا و جهان ارتباط بیشتری داشته باشد. اگر می‌خواهد به لحاظ ژئوپولیتکی آسیب‌پذیر نباشد نباید همه تخم‌مرغ‌هایش را در سبد روسیه بگذارد."

با گشایش دیپلماتیک ایران با غرب و بالا رفتن احتمال سرمایه‌گذاری غربی که بسیار مورد نیاز است، به نظر می‌رسد که تحلیلگران امور خارجه ایران فرصتی یافته‌اند تا عموم مردم و سیاست‌مداران را از وضعیتی آگاه سازند که به نظر بسیاری، اتحادی بالفعل و بیهوده با روسیه است - اتحادی که به نظر نمی‌رسد که در خدمت منافع مهم و فزایندۀ سیاسی و مرتبط با انرژی ایران در خاورمیانه و آسیای مرکزی باشد.

اجلاس سالانۀ مجمع جهانی اقتصاد که این هفته در داووس سوئیس برگزار می‌شود و این انتظارات که روحانی تلاش‌های جدیدی را برای جذب سرمایه‌گذاری برای اقتصاد متلاشی ایران شروع کرده، قطعاً به افزایش توجه روسیه به تحولات اقتصادی ایران منجر خواهد شد.

منبع: http://iranmediaresearch.org/en/blog/227/14/01/27/1595

نظرها

جهت ارسال نظر به وبسایت وارد شوید